Je ontvangt een contract van een Britse of Amerikaanse klant. Twintig pagina’s netjes opgemaakt Engels, een handtekeningvakje onderaan. Het ziet er professioneel uit, de samenwerking voelt goed, en je wilt niet moeilijk doen over details. Dus je tekent. Twee jaar later sta je voor de rechter in Londen, of blijkt dat jij juridisch aansprakelijk bent voor schade die je nooit had voorzien. Dit is geen uitzonderlijk scenario: Engelstalige contractformuleringen zijn voor Nederlandse ondernemers een van de meest onderschatte financiële risico’s bij internationale zakendoen.
De verborgen angels in alledaags contractjargon
Engelstalige contracttemplates zijn vaak opgesteld naar Angelsaksisch recht, met name Engels of Amerikaans recht. Dat klinkt logisch, maar het probleem is dat veel van die formuleringen in het Nederlandse rechtsstelsel heel anders uitpakken, of soms helemaal niet afdwingbaar zijn. Toch gebruiken steeds meer internationale partijen dit soort standaardteksten ook voor samenwerkingen met Nederlandse bedrijven. En de kleine lettertjes aan het einde van zo’n document bepalen vervolgens alles.
‘Best efforts’ vs. ‘reasonable efforts’
Dit lijkt een subtiel verschil, maar het is financieel gezien een enorm verschil. ‘Best efforts’ betekent in Angelsaksisch recht dat je alles moet doen wat in je vermogen ligt, ook als dat verliesgevend is. ‘Reasonable efforts’ houdt in dat je doet wat redelijkerwijs van je verwacht kan worden, rekening houdend met je eigen belangen. Stel: je bent softwareontwikkelaar en je hebt beloofd je ‘best efforts’ te leveren om een project voor 1 oktober op te leveren. Als dat misloopt, kan de tegenpartij claimen dat je simpelweg niet genoeg je best hebt gedaan, ook als jij aantoonbaar hard hebt gewerkt. Sta altijd op ‘reasonable efforts’, of vervang de formulering door een concrete inspanningsverplichting in duidelijk Nederlands.
‘Indemnify and hold harmless’
Deze zin staat in vrijwel elk Angelsaksisch contract en lijkt onschuldig. In werkelijkheid is het een dubbele vrijwaring die verder gaat dan wat in Nederland gebruikelijk is. ‘Indemnify’ betekent dat jij de andere partij schadeloos stelt voor alle kosten die uit jouw handelen voortvloeien, inclusief juridische kosten van de wederpartij. ‘Hold harmless’ voegt daar nog aan toe dat de andere partij volledig gevrijwaard is van iedere claim, ook van derden. Samengenomen betekent dit dat jij opdraait voor schades en proceskosten waar je misschien maar gedeeltelijk verantwoordelijk voor bent. Laat deze clausule altijd beperken tot directe schade en sluit aansprakelijkheid voor gevolgschade en kosten van derden expliciet uit.
‘Representations and warranties’
In het Engels recht is het verschil tussen een ‘representation’ en een ‘warranty’ juridisch cruciaal. Een representation is een mededeling die je doet vóór het sluiten van de overeenkomst. Een warranty is een garantie die doorloopt tijdens de looptijd van het contract. Als jij in een contract verklaart dat je bedrijf vrij is van schulden (’the company is free of material liabilities’), en dat blijkt later niet te kloppen, dan heb je mogelijk een warranty geschonden en kun je aansprakelijk worden gesteld voor de schade die de andere partij daardoor lijdt. Onder Nederlands recht werkt aansprakelijkheid wegens onjuiste mededelingen anders. Die overlap is gevaarlijk als de governing law Engelse is.
De gevaarlijke vaagheid van ‘material adverse change’
Een ‘material adverse change’ clausule (ook wel MAC-clausule) geeft de andere partij het recht om de overeenkomst te ontbinden als er een wezenlijke negatieve verandering optreedt in jouw bedrijf of in de marktomstandigheden. Het probleem: wat ‘material’ is, staat zelden duidelijk omschreven. Een terugval in omzet van tien procent? Een rechtszaak van een concurrent? Een nieuwe concurrent op de markt? Zonder duidelijke definitie kan een klant bij een geschil altijd beweren dat er sprake was van een MAC en daarmee de samenwerking beëindigen zonder vergoeding. Eis altijd een concrete, numerieke definitie of schrap de clausule volledig.
‘Time is of the essence’
In het dagelijkse taalgebruik klinkt dit als een vriendelijke herinnering dat deadlines belangrijk zijn. Juridisch is het iets heel anders. ‘Time is of the essence’ maakt van elke leveringsdatum in het contract een fatale termijn. Lever je één dag te laat, dan pleeg je automatisch contractbreuk en heeft de andere partij het recht om de overeenkomst te ontbinden én schadevergoeding te eisen, zonder dat er sprake hoeft te zijn van aantoonbare schade. Sta hier nooit mee akkoord als je werkt in sectoren met variabele doorlooptijden, zoals bouw, maatwerkproductie of softwareontwikkeling.
Stilzwijgende verlenging verstopt in ‘reasonable notice’
Veel contracten bevatten een zin als: ‘This agreement shall renew automatically unless terminated with reasonable notice.’ Wat is reasonable notice? In Angelsaksisch recht kan dat zes maanden zijn, soms langer, afhankelijk van de contractduur en de aard van de samenwerking. Als jij denkt dat je met een maand opzegging klaar bent, maar de rechter oordeelt dat drie maanden redelijk was, dan loop je alsnog vast aan een contract dat je dacht te hebben beëindigd. Zorg altijd voor een concrete opzegtermijn in weken of maanden, vastgelegd in de tekst zelf.
‘Governing law’ en ‘jurisdiction’
Onderaan het contract, in de algemene bepalingen, staan twee regels die meer bepalen dan al het andere: welk recht van toepassing is en waar je procedeert bij een geschil. Als daar staat ‘This agreement shall be governed by the laws of England and Wales, and disputes shall be submitted to the courts of London’, dan betekent dat bij een conflict: Engelse advocaten, Engelse procedurekosten, en een rechtszaak op afstand. Voor een Nederlandse zzp’er of mkb-bedrijf is dat financieel vaak onhaalbaar. Onderhandel altijd over Nederlands recht en de bevoegdheid van de Nederlandse rechter, of stel arbitrage in Nederland voor als compromis.
‘Liquidated damages’ clauses
Een liquidated damages clausule legt vooraf een vast bedrag vast dat je moet betalen bij wanprestatie. In Angelsaksisch recht is dat afdwingbaar, mits het een redelijke schatting is van de werkelijke schade. Onder Nederlands recht werkt een boetebeding anders: de rechter kan het matigen als het buitensporig is. Maar als de governing law Engels is, geldt de Engelse norm, en dan kan een boete van bijvoorbeeld vijftien procent van de contractwaarde per week vertraging gewoon worden opgelegd. Lees deze clausules altijd letterlijk en reken ze door.
Checklist: vijf formuleringen om altijd te laten aanpassen
Voordat je een Engelstalig contract ondertekent, controleer je op de volgende punten en laat je ze zo nodig aanpassen door een jurist of gespecialiseerde adviseur:
- Vervang ‘best efforts’ door ‘reasonable efforts’ of een concrete inspanningsomschrijving.
- Beperk ‘indemnify and hold harmless’ tot directe schade en sluit aansprakelijkheid voor derde partijen uit.
- Schrap ’time is of the essence’ of begrens het tot specifieke, kritieke mijlpalen.
- Vervang ‘reasonable notice’ door een exacte opzegtermijn in de contracttekst.
- Zorg dat ‘governing law’ en ‘jurisdiction’ verwijzen naar Nederland, of naar arbitrage in Nederland.
Engelse contractformuleringen zijn geen neutraal vakjargon. Ze zijn het resultaat van decennia Angelsaksische rechtspraktijk, opgesteld om de opsteller te beschermen. Als jij als Nederlandse ondernemer zo’n contract ondertekent zonder aanpassingen, loop je een reëel risico op financiële en juridische schade die je achteraf moeilijk kunt beperken.
Bij twijfel over een clausule in een opdrachtovereenkomst of ander contract is het verstandig om een specialist te raadplegen met kennis van zowel Angelsaksisch als Nederlands recht. Dat kost een paar honderd euro vooraf. Een rechtszaak in Londen kost tientallen keren meer. Lees elke clausule daarom alsof je hem later voor een rechter moet uitleggen, ook als de relatie goed voelt en de druk om snel te tekenen hoog is.
