Je levert al jaren onderdelen aan een grote Duitse Tier-1 leverancier. De orders lopen, de facturen worden betaald en het contact is goed. Maar de afgelopen maanden zijn de betalingstermijnen stilletjes opgerekt van 45 naar 75 dagen, en je vaste contactpersoon bij de Einkauf is vervangen door iemand die je nog nooit hebt gesproken. Je denkt: waarschijnlijk een reorganisatie. Maar wat als het meer is? De faillissementsgolven die door de Duitse automotive trekken, raken Nederlandse toeleveranciers harder dan veel ondernemers beseffen. Dit is wat je nu moet regelen, voordat de curator belt.
Signalen die je niet mag missen
Een afnemer kondigt zijn faillissement zelden aan. De vroege tekenen zijn subtiel. Betalingstermijnen die zonder uitleg oprekken, zijn het meest betrouwbare signaal. Ordervolumes die onverklaard dalen, ook al is het model waaraan jij levert gewoon in productie. Wisselende contactpersonen bij de inkoopafdeling, aanmaningsreacties die vager worden, of opeens vragen om langere leverancierscrediet.
Let ook op externe signalen: berichten over massaontslagen bij je afnemer, uitstel van aangekondigde investeringen of geruchten in vakbladen als Automobilwoche. Combineer je eigen observaties met openbare bronnen, want een faillissementsverzoek (Insolvenzantrag) in Duitsland is openbaar zodra het is ingediend bij het Amtsgericht.
Direct stoppen of doorleveren? De juridische val
Stel dat je sterke signalen ziet maar geen zekerheid hebt. Doorleveren lijkt veilig, want je wil de relatie niet beschadigen. Maar hier ligt een echte juridische val. Leveringen die je doet nadat je redelijkerwijs kon weten dat een afnemer insolvent is, kunnen door een later aangestelde curator worden aangevochten via de Anfechtung. Dat betekent dat jij goederen hebt geleverd, een betaling hebt ontvangen die de curator als benadeling van andere schuldeisers beschouwt, en die betaling moet terugstorten.
Het advies is concreet: zodra je twee of meer van de bovenstaande signalen ziet, stop je met leveren op krediet. Lever alleen nog tegen vooruitbetaling of stop tijdelijk. Laat dit schriftelijk vastleggen en informeer je eigen juridisch adviseur.
Eigendomsvoorbehoud: staat jouw Eigentumsvorbehalt écht op orde?
De meeste Nederlandse toeleveranciers hebben een eigendomsvoorbehoud in hun algemene voorwaarden. Maar werkt dat ook naar Duits recht? In Duitsland is een eenvoudig eigendomsvoorbehoud (einfacher Eigentumsvorbehalt) geldig, maar vereist wel dat het expliciet in het contract of de orderbevestiging staat én dat de afnemer er kennis van heeft genomen. Een Nederlandse algemene voorwaarden-clausule die niet in het Duits is vertaald én niet aantoonbaar is meegezonden bij elke levering, houdt bij de curator vaak geen stand.
Laat je eigendomsvoorbehoud nu beoordelen door een advocaat met kennis van Duits insolventierecht. Controleer ook of je een verlengd eigendomsvoorbehoud (verlängerter Eigentumsvorbehalt) nodig hebt als jouw producten worden verwerkt in een eindproduct van de afnemer. In dat geval heb je mogelijk recht op een aandeel in de verkoopopbrengst van het eindproduct.
Vorderingen veiligstellen vóór de Insolvenzantrag
Zodra een Insolvenzantrag is ingediend, bevriest de wereld voor schuldeisers. Maar in de weken ervóór kun je nog wel handelen. Stuur aanmaningen met expliciete betalingstermijnen. Overweeg voor oudere facturen een beroep op een incassobureau of een advocaat in Duitsland. Betaalt de afnemer toch, houd er dan rekening mee dat de curator betalingen die in de drie maanden voor de Insolvenzantrag zijn ontvangen kan terugvorderen als er sprake was van betalingsonmacht. Dit heet de Anfechtungsfrist.
De eerste 48 uur na een faillissementsaanvraag
Zodra je hoort van een Insolvenzantrag, heb je weinig tijd. Meld je zo snel mogelijk als Insolvenzgläubiger bij de aangestelde Insolvenzverwalter. De deadline voor het indienen van vorderingen staat in de openbare aankondiging, maar wacht daar niet op. Stuur alvast een eerste melding met een overzicht van openstaande facturen.
Begrijp het onderscheid: gesicherte Gläubiger (met zekerheidsrechten, zoals eigendomsvoorbehoud of pand) hebben in de faillissementsboedel voorrang. Ungesicherte Gläubiger krijgen in de praktijk zelden meer dan een klein percentage van hun vordering terug. Jouw positie hangt af van hoe goed je zekerheidsrechten zijn geregeld.
Lopende orders en tooling: haal jouw mallen en matrijzen terug
Dit is een punt dat veel Nederlandse toeleveranciers verrast. Mallen, matrijzen en gereedschappen die jij hebt betaald maar die fysiek bij de afnemer liggen, vallen bij een faillissement in de boedel tenzij je eigendom aantoonbaar kunt maken. Heb je facturen, tekeningen of contracten waaruit blijkt dat de tooling jouw eigendom is? Bewaar die goed en claim de tooling schriftelijk zodra de eerste signalen zichtbaar zijn, niet pas na het faillissement.
Cashflow-noodplan voor het mkb
Een grote afnemer die wegvalt, raakt direct je cashflow. Neem nu contact op met je bank en je kredietverzekeraar. Banken willen bij een overbruggingskrediet snel een actueel beeld van je debiteurenportefeuille. Je kredietverzekeraar wil weten welke limieten je hebt op de betreffende afnemer en of je al een verlaging hebt ontvangen. Een verlaging van de kredietlimiet door je verzekeraar is overigens zelf ook een vroeg waarschuwingssignaal. Factoring kan helpen om openstaande facturen snel te verzilveren, maar factormaatschappijen accepteren geen vorderingen op insolvente partijen. Handel dus snel.
Contracten met andere schakels in de keten
Als jouw directe afnemer failliet gaat maar jij levert als Tier-2 uiteindelijk aan een OEM, riskeer je een doorwerking van de schade. De OEM kan productieonderbrekingen claimen bij de Tier-1, die dat kan doorsturen naar jou als er bepalingen over leveringszekerheid in jullie contract staan. Lees je contract nu op deze clausules. Schakel juridische hulp in als je ziet dat er kettingaansprakelijkheid mogelijk is.
Diversificatie: minder mono-afhankelijkheid
Een crisis is een moment om eerlijk te zijn. Als meer dan 40 procent van je omzet van één afnemer of één OEM afkomstig is, ben je kwetsbaar. Begin nu met het actief benaderen van afnemers buiten de traditionele Duitse automotive. Denk aan Nederlandse en Belgische maakbedrijven, de defensiesector die momenteel sterk groeit, de medische technologie of de energietransitie-industrie. Dat kost tijd, maar de basis leg je vandaag.
Praktische checklist: tien acties voor deze week
- Controleer alle openstaande facturen bij je Duitse afnemers en sorteer op ouderdom.
- Beoordeel of je eigendomsvoorbehoud correct is ingeroepen en naar Duits recht geldig is.
- Neem contact op met je kredietverzekeraar en vraag de actuele limieten op.
- Stel vast welke tooling bij afnemers ligt en onderbouw het eigendom met documentatie.
- Stop met leveren op krediet aan afnemers waarbij je twee of meer gevaarsignalen ziet.
- Schakel een advocaat met Duits insolventierecht in voor een quickscan van je contracten.
- Informeer je bank over de risico’s in je debiteurenportefeuille en bespreek overbruggingsopties.
- Controleer je verkoopcontracten op kettingaansprakelijkheidsclausules.
- Stel intern een contactpersoon aan die bij een faillissementsaanvraag direct actie onderneemt.
- Start gesprekken met minimaal twee potentiële nieuwe afnemers buiten je huidige klantenbase.
De druk op de Duitse automotive is niet tijdelijk. Overcapaciteit, elektrifisering en kostenconcurrentie vanuit Azië zorgen er samen voor dat faillissementen in deze sector voorlopig geen uitzondering zijn. Dat betekent niet dat je moet stoppen met zakendoen in Duitsland, maar wel dat je je contracten, eigendomsrechten en cashflowbuffers op orde hebt voordat het misgaat. Wie daarmee wacht tot de curator belt, is te laat.
