Je hebt een eerste klant die volgende week wil starten, maar je weet nog niet of je al ingeschreven moet zijn bij de KVK. Of je bent al aan het freelancen en vraagt je af of je eigenlijk wel btw moet rekenen. De praktische vragen stapelen zich op, terwijl de antwoorden online vaak verstopt zitten achter algemeenheden. Hieronder staan de meest gestelde vragen, met uitleg die je direct verder helpt.
De meest gestelde vragen van aankomende zelfstandig ondernemers
1. Moet ik me eerst inschrijven bij de KVK voordat ik mijn eerste factuur stuur?
Ja, in principe wel. Je bent wettelijk verplicht je in te schrijven bij de KVK zodra je structureel deelneemt aan het economisch verkeer. In de praktijk betekent dit: zodra je meer dan incidenteel diensten of producten verkoopt. Stuur je een factuur zonder inschrijving, dan loop je het risico op een boete en kun je ook geen btw-nummer aanvragen. Inschrijven kost eenmalig rond de 75 euro en is geregeld in een uur. Doe het dus gewoon als eerste stap, ook als je eerste klus pas volgende week begint.
2. Wat is het verschil tussen een eenmanszaak en een bv, en wanneer maakt dat verschil voor een starter?
Als starter kies je bijna altijd voor een eenmanszaak, en dat is in de meeste gevallen ook de juiste keuze. Een eenmanszaak is goedkoop, snel opgericht en administratief eenvoudig. Het nadeel: je bent persoonlijk aansprakelijk voor schulden van je bedrijf.
Een bv beperkt die aansprakelijkheid, maar brengt hogere kosten en meer administratie met zich mee. Het wordt pas interessant als je structureel meer dan 150.000 tot 200.000 euro per jaar verdient, of als je werkt in een branche met grote financiële risico’s. Begin je net, dan is een eenmanszaak vrijwel altijd de slimste start.
3. Hoe weet ik of de Belastingdienst mij als ondernemer erkent?
Dit is een vraag die veel starters onderschatten. De Belastingdienst beoordeelt of je echt ondernemer bent op basis van criteria zoals: heb je meerdere opdrachtgevers, loop je zelf ondernemersrisico, bepaal je zelf hoe je je werk uitvoert? Als je feitelijk maar één opdrachtgever hebt en die stuurt jou aan zoals een baas, dan ben je in hun ogen eigenlijk werknemer, geen zzp’er. Dat heeft grote gevolgen voor je belastingaangifte en de aftrekposten die je mag gebruiken. Twijfel je? Gebruik de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie op de website van de Belastingdienst, of vraag een boekhouder om mee te kijken.
4. Wanneer moet ik btw afdragen?
Als je btw-plichtige diensten of producten levert, stuur je facturen met btw (meestal 21 procent, soms 9 procent) en draag je die af aan de Belastingdienst. Je mag dan ook de btw op je zakelijke kosten terugvragen. Dat is gunstig.
Er zijn situaties waarin je geen btw hoeft te rekenen: als je valt onder de Kleineondernemersregeling (KOR) en je omzet onder de 20.000 euro per jaar blijft, kun je kiezen voor btw-vrijstelling. Let op: dan mag je ook geen btw terugvragen op kosten. Voor wie weinig zakelijke uitgaven heeft, kan de KOR slim zijn. Voor wie flink investeert in apparatuur of materiaal, meestal niet.
5. Wat is de zelfstandigenaftrek nog waard?
Ja, het klopt dat de zelfstandigenaftrek flink is afgebouwd. In 2026 bedraagt die nog maar 2.470 euro. Ter vergelijking: een paar jaar geleden was dat nog ruim 7.000 euro. De afbouw is bewust beleid van de overheid en gaat de komende jaren door. De mkb-winstvrijstelling (momenteel 13,31 procent van je winst na aftrekposten) bestaat nog wel en is een nuttige aftrek, maar ook die wordt beleidsmatig kritisch bekeken. Reken dus niet meer op grote belastingvoordelen puur vanwege je ondernemersstatus. Verdienen en kosten maken telt zwaarder dan ooit.
6. Hoeveel moet ik opzijzetten voor belasting in mijn eerste jaar?
Een vuistregel die goed werkt voor de meeste starters: zet 25 tot 30 procent van elke betaalde factuur apart op een spaarrekening. Dit dekt je inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen. Verdien je meer dan pakweg 70.000 euro, dan loopt het belastingpercentage op en moet je richting 35 tot 40 procent denken. Doe dit consequent, niet achteraf. Veel zzp’ers die in het eerste jaar niets apart zetten, schrikken zich een ongeluk bij de eerste aanslag.
7. Pensioen: wat regelt de overheid voor je?
Weinig. Als zelfstandige bouw je geen pensioen op via een werkgever en je valt niet automatisch in een pensioenfonds. Je hebt wel recht op AOW op je pensioendatum, maar dat is een basisuitkering en vrijwel zeker niet genoeg om van te leven. Je moet zelf actie ondernemen. Populaire opties zijn een lijfrenteverzekering of -rekening, of beleggen via een bankspaarproduct. Hoe eerder je begint, hoe beter. Zelfs 100 euro per maand apart zetten maakt over twintig jaar een groot verschil.
8. Ben ik verplicht een arbeidsongeschiktheidsverzekering af te sluiten?
Nog niet verplicht, maar dat gaat veranderen. De overheid werkt aan een verplichte basisverzekering voor zelfstandig ondernemers, maar die is in 2026 nog niet van kracht. Toch is het advies helder: sluit een AOV af zodra je kunt. Als je door ziekte of een ongeluk niet kunt werken, heb je als zzp’er geen recht op een uitkering via de werkgever of het UWV. Je inkomen stopt dan direct. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is niet goedkoop, maar het alternatief is financieel kwetsbaar zijn bij elke tegenslag.
9. Heb ik echt een zakelijke rekening nodig?
Wettelijk ben je als eenmanszaak niet verplicht een zakelijke rekening te hebben. Maar het wordt sterk aangeraden, en in de praktijk is het bijna noodzakelijk. Zakelijke en privé-uitgaven door elkaar laten lopen maakt je administratie een nachtmerrie. Veel boekhouders weigeren zelfs te beginnen als er geen scheiding is. Een zakelijke rekening kost je gemiddeld 5 tot 15 euro per maand en bespaart je uren aan uitzoekwerk. Sommige banken bieden speciale startersrekeningen aan. Regel het bij je inschrijving bij de KVK.
10. Hoe zit het met je zorgverzekering zonder werkgever?
Je zorgverzekering verandert niet als je zelfstandige wordt. Je blijft gewoon zelf een zorgverzekering afsluiten, zoals je als particulier altijd al deed. Het verschil: als je in loondienst zat, betaalde je werkgever een deel van de premie (de inkomensafhankelijke bijdrage). Dat valt nu weg. Je betaalt als zelfstandige via je belastingaangifte een inkomensafhankelijke bijdrage Zvw, maar die is lager dan voor werknemers. Netto scheelt het voor de meeste starters maar weinig.
11. Veelgemaakte fouten in de administratie van het eerste jaar
De grootste fout: te lang wachten met alles bijhouden. Bonnetjes kwijt, facturen niet genummerd, privé- en zakelijke uitgaven door elkaar. Het herstellen kost je aan het eind van het jaar veel tijd en soms ook geld (omdat je kosten niet meer kunt bewijzen). Andere veelgemaakte fouten zijn het niet bewaren van facturen van leveranciers (die heb je nodig voor de btw-aangifte), en vergeten dat zakelijke kilometers aftrekbaar zijn als je een privéauto gebruikt (0,23 euro per kilometer).
Ben je al een paar maanden bezig en staat je administratie er slecht voor? Boek een uur met een boekhouder en begin met opruimen. Hoe langer je wacht, hoe groter de berg.
12. Kan ik naast mijn loondienst beginnen als zelfstandige?
Ja, dat kan, en het is een verstandige manier om te starten. Je houdt je vaste inkomen, terwijl je als zelfstandige ervaringen opdoet en klanten opbouwt. Controleer wel je arbeidscontract: sommige werkgevers hebben een nevenactiviteitenbeding opgenomen. Dat betekent dat je toestemming nodig hebt voor betaald werk naast je baan. Vraag dit na voordat je begint.
Fiscaal is het goed te doen: je geeft je extra inkomsten op in box 1 van je aangifte. Je kunt ook aanspraak maken op ondernemersaftrekken, maar alleen als je voldoet aan het urencriterium van 1.225 uur per jaar voor je onderneming. Dat is combineren met een voltijdbaan bijna onmogelijk. Als starter is dat niet meteen een probleem: in de opstartfase zijn de aftrekken toch al beperkt.
Inschrijven bij de KVK, een zakelijke rekening openen, maandelijks belasting reserveren en een arbeidsongeschiktheidsverzekering regelen voordat je hem nodig hebt: dat zijn de vier stappen die het meeste uitmaken in je eerste periode als zelfstandige. Wie dat op orde heeft, voorkomt de meeste problemen waar startende ondernemers tegenaan lopen.
