Je hebt netjes aangifte gedaan over een verliesjaar, de bevestiging van de Belastingdienst ontvangen en het er vervolgens bij gelaten. Wat je misschien niet wist: dat verlies had je kunnen verrekenen met de winst van latere jaren, waardoor je te veel belasting hebt betaald. En nu, in november 2026, loop je het risico dat een deel van de verrekeningstermijnen al is verlopen. Veel ondernemers zitten in precies deze situatie, niet omdat de regels zo ingewikkeld zijn, maar omdat verliesverrekening zelden vanzelf op de agenda komt.
Twee werelden: IB-ondernemer versus bv
Verliesverrekening voor een ondernemer belasting werkt fundamenteel anders afhankelijk van je rechtsvorm. Ben je eenmanszaak, zzp’er of werk je in een vof, dan val je onder de inkomstenbelasting (IB). Heb je een bv of nv, dan gelden de regels van de vennootschapsbelasting (Vpb). De termijnen, het mechanisme en de acties die je zelf moet ondernemen verschillen zo sterk dat het behandelen als één systeem een klassieke vergissing is.
Carry-back voor IB-ondernemers: één jaar terug
Als je als eenmanszaak of zzp’er verlies maakt, mag je dat verlies verrekenen met de winst van het jaar ervoor. Dit heet carry-back. De Belastingdienst verwerkt dit in principe automatisch nadat je aangifte inkomstenbelasting is vastgesteld. Je hoeft daar zelf niets extra’s voor te doen, op één belangrijke uitzondering na.
Soms is de aanslag over het voorgaande jaar al definitief vastgesteld voordat de Belastingdienst het verlies heeft verwerkt. In dat geval moet je zelf een herzieningsverzoek indienen. Dat verzoek moet je indienen binnen zes weken na de verliesvaststellingsbeschikking. Doe je dat niet, dan mis je de carry-back en schuif je automatisch door naar carry-forward. Dat kan gunstig lijken, maar is het lang niet altijd.
Carry-forward voor IB-ondernemers: negen jaar vooruit
Kun je een verlies niet (volledig) terugwentelen naar het voorgaande jaar, dan mag je het meenemen naar toekomstige jaren. Voor IB-ondernemers geldt een maximale termijn van negen jaar. Verloopt die termijn zonder dat het verlies is verrekend, dan verdampt het. Voorgoed.
Neem als voorbeeld een zzp’er die in jaar 1 een verlies van €18.000 lijdt. In jaar 2 maakt hij €6.000 winst, in jaar 3 €10.000 en in jaar 4 €15.000. Dan ziet de verrekening er als volgt uit:
- Jaar 2: verlies van €18.000 verminderd met €6.000 winst, restant €12.000
- Jaar 3: restant verminderd met €10.000 winst, restant €2.000
- Jaar 4: restant €2.000 volledig verrekend, netto belastbare winst €13.000
Zolang het verlies binnen negen jaar volledig is verrekend, betaal je dus pas belasting over de werkelijke nettoresultaten. Dat klinkt logisch, maar vereist wel dat je de beschikking verliesvaststelling goed bijhoudt en elk jaar controleert of het resterende verlies correct is overgenomen in je aangifte.
Carry-back voor de bv: met een beschikking
Een bv die verlies maakt, kan dat verlies ook één jaar terugwentelen naar het voorgaande boekjaar. Anders dan bij de IB gaat dat niet automatisch. De Belastingdienst geeft een voorlopige verliesverrekeningsbeschikking af zodra de aangifte vennootschapsbelasting is ingediend en het verlies is vastgesteld. Op basis daarvan wordt alvast 80% van het te verwachten belastingvoordeel uitbetaald. Het resterende deel volgt nadat de definitieve aanslagen zijn vastgesteld.
Dat klinkt royaal, maar let op: de voorlopige beschikking is een voorschot. Als later blijkt dat de cijfers anders liggen, moet je terugbetalen. Houd bij kasstroomplanning altijd rekening met dat risico.
Carry-forward voor de bv: onbeperkt, maar begrensd
Verliezen in de Vpb kunnen onbeperkt in de tijd worden vooruitgewenteld, maar er zit wel een jaarlijks plafond op de verrekening. Je mag per jaar maximaal €1 miljoen verlies verrekenen, plus 50% van de belastbare winst die boven die grens uitkomt.
Stel, een bv heeft €400.000 aan openstaand verlies. In het eerste winstjaar maakt de bv €300.000 winst. Die €300.000 valt onder het plafond van €1 miljoen, dus de volledige winst wordt verrekend met het verlies. Restant: €100.000 verlies. In het jaar daarna maakt de bv €600.000 winst. Van de eerste €1 miljoen (het plafond) mag de volledige €100.000 worden verrekend. De bv betaalt dat jaar dus belasting over €500.000 winst. Geen onredelijk scenario, maar bij grotere verliezen en fluctuerende winsten loopt de berekening snel op. Dat vraagt om actieve monitoring, zeker als je groeiplannen hebt.
De beschikking verliesvaststelling: altijd controleren
Zowel in de IB als in de Vpb stelt de Belastingdienst het verlies formeel vast via een beschikking. Deze beschikking staat vaak op de achterkant van de aanslag, en wordt daardoor te vaak over het hoofd gezien. Toch is het cruciaal document: het bedrag dat erin staat, bepaalt hoeveel je in de toekomst kunt verrekenen.
Als er een fout in zit, werkt die fout door in alle volgende aangiften. Ontdek je een fout, maak dan binnen zes weken bezwaar. Laat die termijn verstrijken, dan kun je het bedrag in de meeste gevallen niet meer aanpassen. Controleer de beschikking dus altijd direct na ontvangst, en vergelijk het bedrag met je eigen administratie.
Wanneer gaat het automatisch en wanneer moet jij actie ondernemen?
Dit is het punt waar de meeste fouten ontstaan. Voor IB-ondernemers verloopt carry-forward grotendeels automatisch via de aangifte, maar carry-back na een definitieve aanslag vereist een herzieningsverzoek van jou. Voor bv’s geldt dat je de carry-back aanvraagt via de aangifte vennootschapsbelasting; de beschikking volgt dan vanzelf, maar alleen als je die stap bewust zet.
Concrete actiemomenten zijn: direct na het vaststellen van het verliesjaar (beschikking controleren), bij het indienen van de aangifte over het volgende jaar (verlies correct verwerken), en bij elke definitieve aanslag (resterende verliesstand bijhouden).
Drie veelgemaakte fouten
De eerste fout is te laat aangifte doen. Hoe later je aangifte indient, hoe later het verlies wordt vastgesteld en hoe later de verrekening in gang kan worden gezet. Bij de IB geldt bovendien dat je carry-back misloopt als de aanslag over het vorige jaar al definitief was en je geen herzieningsverzoek hebt ingediend.
De tweede fout is bewust kiezen voor carry-forward omdat je denkt dat dat gunstiger is. Soms is dat zo, maar carry-back levert direct liquiditeit op: je krijgt betaalde belasting terug. Carry-forward betekent dat je die liquiditeit jaren moet uitstellen. Voor een ondernemer die na een moeilijk jaar behoefte heeft aan werkkapitaal, is carry-back vaak de betere keuze.
De derde fout speelt bij bv’s die deel uitmaken van een fiscale eenheid. Verliezen van de hele fiscale eenheid worden toegerekend aan de moedermaatschappij, maar bij het verbreken van de fiscale eenheid worden verliezen teruggewenteld naar de entiteit waar ze oorspronkelijk zijn ontstaan. Dat kan leiden tot verliezen die plots niet meer verrekenbaar zijn. Laat dit altijd toetsen door een fiscalist voordat je een fiscale eenheid verbreekt of omvormt.
Praktisch stappenplan: nu al voorbereiden
Het boekjaar 2026 loopt nog. Maar juist nu, in november, is het moment om de balans op te maken en te bepalen of verliesverrekening in jouw situatie een rol speelt.
Stap 1: Zoek alle beschikkingen verliesvaststelling van de afgelopen negen jaar op (IB) of alle openstaande verliesbeschikkingen (Vpb). Klopt het bedrag met je eigen administratie?
Stap 2: Maak een overzicht van de verwachte winst voor dit jaar. Als je dit jaar winst verwacht, en je hebt nog openstaande verliezen, zorg dan dat je aangifte zo snel mogelijk na het sluiten van het boekjaar indient.
Stap 3: Ga na of je carry-back-mogelijkheden hebt laten liggen. Heb je vorig jaar winst gemaakt en dit jaar verlies? Dan is carry-back een reële optie, maar die moet je actief benutten.
Stap 4: Bereken of carry-back of carry-forward gunstiger is. Dat hangt af van je belastingtarief in het verliesjaar versus de verwachte toekomstige jaren. Een fiscalist of belastingadviseur kan dit snel voor je doorrekenen.
Stap 5: Stel een herinnering in voor de termijnen. Zet een datum in je agenda voor zes weken na de verwachte ontvangst van de verliesvaststellingsbeschikking, zodat je nooit te laat bent voor een bezwaar of herzieningsverzoek.
Heb je ooit een verliesjaar gehad en niet actief gecontroleerd of dat verlies is verrekend? Zoek dan de beschikking op die je destijds van de Belastingdienst hebt gekregen en vergelijk die met je aanslagen uit de jaren daarna. Als je twijfelt over de termijnen of de berekening, is een gesprek met een belastingadviseur vaak sneller en goedkoper dan je denkt. Het gaat om geld dat je al hebt afgedragen en mogelijk terug kunt krijgen.
