Ondernemer in werkplaats naast een nieuwe machine Ondernemer in werkplaats naast een nieuwe machine

Investeringsaftrek per bedrijfsvorm: hoeveel belasting bespaar je als eenmanszaak, zzp’er of BV bij dezelfde investering

Je koopt een nieuwe machine voor €15.000. Je collega-ondernemer met een BV koopt exact dezelfde machine. Toch houdt jij als zzp’er aan het einde van het jaar een ander bedrag over dan hij, dit illustreert het belang van slimme bedrijfsfinanciën als zzp’er. Niet omdat jullie anders hebben onderhandeld over de prijs, maar puur door hoe de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek per bedrijfsvorm uitpakt. Het verschil kan oplopen tot honderden euro’s netto belastingbesparing, bij precies dezelfde uitgave.

De KIA in één oogopslag

De kleinschaligheidsaftrek (KIA) is een aftrekpost voor ondernemers die investeren in bedrijfsmiddelen. Je trekt een percentage van het investeringsbedrag af van je winst. Voor het huidige belastingjaar geldt een drempel van €2.800: investeer je minder, dan heb je geen recht op KIA. De maximale aftrek zit aan de bovenkant ook begrensd, en bij hogere investeringsbedragen bouwt het percentage stapsgewijs af.

Niet alles telt mee. Personenauto’s, goodwill, grond en bedrijfsmiddelen die je verhuurt, zijn uitgesloten. Ook investeringen van minder dan €450 per bedrijfsmiddel vallen buiten de regeling. Wat wel meedoet: machines, gereedschap, computers, bedrijfsinventaris en vergelijkbare activa die je zelf zakelijk gebruikt.

Het cruciale verschil zit in hoe de aftrek doorwerkt. Een eenmanszaak of zzp’er betaalt inkomstenbelasting (IB), een BV betaalt vennootschapsbelasting (VPB). Dat zijn verschillende belastingstelsels met andere tarieven, en dat bepaalt hoeveel de KIA je uiteindelijk oplevert.

Rekenvoorbeeld 1: investering van €5.000

Net boven de drempel. De KIA bij een investering van €5.000 bedraagt ongeveer 28% van het investeringsbedrag, dus €1.400 aftrek.

Als zzp’er met een belastbaar inkomen van €40.000 val je in de eerste IB-schijf. Je betaalt over dat inkomen ruwweg 36,97% belasting. Een aftrek van €1.400 levert dan een netto besparing op van ongeveer €518. Maar let op: de KIA verlaagt ook de grondslag voor de MKB-winstvrijstelling (14%), wat het voordeel iets terugbrengt. Per saldo blijft er een netto voordeel over van circa €430 tot €460.

Een BV met hetzelfde investeringsbedrag trekt de €1.400 af van de winst en bespaart daarmee 19% VPB (het lage tarief tot €200.000 winst), dus €266. Duidelijk minder dan de IB-ondernemer bij dit bedrag.

Rekenvoorbeeld 2: investering van €15.000

Dit is het zoete midden van de KIA-tabel, waar het percentage het hoogst is. Bij €15.000 mag je rekenen op een aftrek van €3.360 (28% van €15.000, afgerond op basis van de actuele tabel).

Stel: je hebt een eenmanszaak met een belastbaar inkomen van €60.000. Je zit dan deels in de tweede IB-schijf van 49,50%. Een aftrek van €3.360 raakt ook die schijf. Rekening houdend met de MKB-winstvrijstelling die meekrimpt, is de netto belastingbesparing voor de IB-ondernemer bij dit inkomensniveau ongeveer €1.300 tot €1.450.

De BV met €15.000 investering en een winst ruim boven €200.000 betaalt 25,8% VPB over het meerdere. Maar bij een gewone mkb-BV met winst onder €200.000 is het voordeel 19% van €3.360, dus €638. Nog steeds een stuk lager dan bij de eenmanszaak in het hogere belastingtarief.

Rekenvoorbeeld 3: investering van €50.000

Hier begint de KIA af te bouwen. Bij €50.000 investering bedraagt de aftrek niet meer 28%, maar volgt een glijdende schaal waarbij je uitkomt op een lagere aftrek, ruwweg rond de €2.800 tot €3.000 afhankelijk van de actuele tabel. Het vaste maximum van de KIA ligt momenteel bij circa €19.535 (het plafond van de tabel), maar dat haal je pas bij aanzienlijk hogere totale investeringen.

Het bijzondere is dat de BV hier relatief minder nadeel ondervindt van de afbouw dan je zou verwachten. Omdat de IB-ondernemer bij hogere inkomens toch al in de hoge schijf zit, is het percentage-voordeel per euro aftrek groter, maar de aftrek zelf is kleiner geworden door de afbouw. Bij €50.000 investering is het verschil tussen eenmanszaak en BV kleiner dan bij €15.000, maar de IB-ondernemer blijft in de meeste gevallen meer besparen.

De hefboom van de MKB-winstvrijstelling

Dit is een punt dat veel ondernemers missen. De KIA verlaagt je winst, en die lagere winst is ook de grondslag voor de MKB-winstvrijstelling van 14%. Omdat die vrijstelling daalt als je winst daalt, profiteer je netto iets minder van de KIA dan het lijkt. Je bent eigenlijk 14% van je KIA-aftrek kwijt via de lagere MKB-winstvrijstelling. Reken bij de netto besparing altijd met een effectief belastingvoordeel dat je corrigeert voor dit effect. Concreet: bij een nominaal IB-tarief van 36,97% is je effectieve voordeel per euro KIA eerder 31,8% dan 36,97%.

Timing: vóór of na 31 december

De KIA telt mee voor het jaar waarin je de investering doet, niet het jaar van betaling. Een machine die je in december koopt en in gebruik neemt, telt voor het lopende boekjaar, ook als de factuur pas in januari wordt betaald.

Het loont om vóór de jaargrens te investeren als je dat jaar een hoog belastbaar inkomen hebt, omdat de KIA dan tegen een hoger marginaal tarief aftrekt. Heb je dit jaar al verlies of een laag inkomen? Schuif de investering dan naar het nieuwe jaar, zodat je de aftrek kunt benutten in een jaar met belastbare winst. Voor een BV geldt hetzelfde principe, maar de tariefsverschillen in de VPB zijn kleiner, waardoor timing hier minder dramatisch doorwerkt.

Desinvesteringsbijtelling: de valkuil bij verkoop

Verkoop je een bedrijfsmiddel waarover je KIA hebt ontvangen binnen vijf jaar na aanschaf? Dan moet je een deel van de ontvangen aftrek terugbetalen via de desinvesteringsbijtelling. De bijtelling is een percentage van de verkoopprijs, niet van het oorspronkelijke investeringsbedrag.

Bij een eenmanszaak pakt dit hard uit als je in een jaar met hoge winst verkoopt, omdat de bijtelling optelt bij je belastbare inkomen en je mogelijk in het hoge IB-tarief terechtkomt. Bij een BV werkt de bijtelling door in de VPB-grondslag, wat in absolute euro’s doorgaans minder pijn doet door het lagere tarief. Toch is ook voor een BV de les hetzelfde: houd bedrijfsmiddelen bij voorkeur minimaal vijf jaar aan als je KIA hebt geclaimd.

Vergelijking: netto belastingbesparing per bedrijfsvorm

Investeringsbedrag KIA-aftrek (ca.) Eenmanszaak/zzp (laag tarief, ~32% effectief) Eenmanszaak/zzp (hoog tarief, ~42% effectief) BV (19% VPB)
€5.000 €1.400 €445 €590 €266
€15.000 €3.360 €1.075 €1.411 €638
€50.000 €2.900 (afgebouwd) €928 €1.218 €551

Aannames: effectief IB-voordeel gecorrigeerd voor MKB-winstvrijstelling. BV berekend tegen 19% VPB-tarief. Bedragen zijn rekenkundige indicaties, geen fiscaal advies.

Drie situaties waarin de bedrijfsvorm het verschil maakt

Als je een hoog inkomen hebt als zzp’er (boven €73.000), zit een groot deel van je winst in het 49,50%-tarief. Dan is de KIA het waardevolst voor jou als IB-ondernemer, meer dan voor een BV in bijna alle gevallen.

Heb je een laag inkomen of draai je verlies? Dan verlies je het voordeel deels, omdat je weinig belasting betaalt waar de aftrek tegenin werkt. Overweeg dan of het niet slimmer is de investering uit te stellen tot een winstgevend jaar, zeker als je verliezen uit eerdere jaren kunt verrekenen.

Als DGA met een BV en een gebruikelijk loon betaal je over je salaris IB, maar de KIA valt in de BV. Je kunt die twee niet mixen. De KIA bij de BV is in de meeste gevallen lager in netto voordeel dan wanneer je als eenmanszaak zou opereren met dezelfde investering. Maar de BV heeft andere voordelen op het gebied van vermogensbescherming en belastinguitstel die het geheel kunnen compenseren.

De kleinschaligheidsinvesteringsaftrek is pas echt zinvol om door te rekenen als je het doet voor jouw eigen situatie, met jouw belastingtarief en bedrijfsvorm. Als zzp’er of eenmanszaak in de hogere IB-schijf is de KIA bij investeringen van €5.000 tot €30.000 ruwweg twee keer zo waardevol als bij een BV in het lage VPB-tarief. Dat maakt investeringstiming de moeite waard: check per belastingjaar wat je verwachte belastbaar inkomen is, en investeer in het jaar waar de aftrek het meeste oplevert. Bij een investering van €15.000 of meer verdient een uurtje met een belastingadviseur zichzelf vrijwel altijd terug.